వైరల్ మోజులో విలువైన సమయం ఆవిరి!
వైరల్ మోజులో విలువైన సమయం ఆవిరి!
రీల్స్‌, ఏఐ ట్రెండ్ల మాయలో యువత.. మన సమయాన్ని ఎవరు తింటున్నారు?
మన సమయం.. మన డేటా.. మన భవిష్యత్తుపై డిజిటల్ ప్రభావం
✍️ రచన: చిర్రా శ్రీనివాస్ గౌడ్
సీనియర్ ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్ట్
ఒకప్పుడు సమాజంలో ఒక వార్త లేదా సంఘటన నలుగురి నోళ్లలో నానాలంటే కొన్ని రోజులు పట్టేది. కానీ నేడు చేతిలో ఉన్న స్మార్ట్‌ఫోన్‌తో ఒక్క పాట, చిన్న డైలాగ్, ఫన్నీ వీడియో లేదా సరికొత్త కృత్రిమ మేధస్సు ధోరణి చాలు.. క్షణాల్లో ప్రపంచమంతా చుట్టేస్తోంది. సామాజిక మాధ్యమాలను తెరిస్తే చాలు.. ఎటు చూసినా ఒకే తరహా కంటెంట్ కనిపిస్తోంది. ఇటీవల 1980ల నాటి రూపాన్ని తలపించే కృత్రిమ మేధస్సు చిత్రాల ధోరణి సామాన్యుల నుంచి సినీ ప్రముఖులు, రాజకీయ నాయకులు, క్రీడాకారుల వరకు అందరినీ ఆకట్టుకుంది.సాంకేతికతను ఆస్వాదించడం, వినోదాన్ని పొందడం తప్పు కాదు. అయితే ఒక ట్రెండ్ మన దైనందిన జీవితాన్ని శాసించడం మొదలైనప్పుడే అసలు సమస్య మొదలవుతుంది. మన అవసరాల కోసం సాంకేతికతను ఉపయోగిస్తున్నామా? లేక సాంకేతికతే మన సమయాన్ని, ఆలోచనలను నియంత్రిస్తోందా? అన్నది ప్రతి ఒక్కరూ ఆలోచించాల్సిన ప్రశ్న.
అల్గారిథమ్స్‌ చేతిలో మనం కీలుబొమ్మలమా?
నేటి సామాజిక మాధ్యమాల్లో స్వతంత్ర ఆలోచన కంటే గుడ్డి అనుకరణ ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. ఎవరికైనా వేల సంఖ్యలో లైకులు, లక్షల సంఖ్యలో వీక్షణలు వచ్చాయని తెలిస్తే చాలు.. వెంటనే అదే తరహా కంటెంట్‌ను అనుసరించేందుకు మనం సిద్ధమవుతున్నాం. ఒక పాట వైరల్ అయితే అందరూ అదే పాటను ఉపయోగించడం.. ఒక నృత్యం ట్రెండ్ అయితే అదే అడుగులను అనుసరించడం.. కొత్త కృత్రిమ మేధస్సు ఫిల్టర్ వస్తే ప్రతి ఒక్కరూ అదే తరహా చిత్రాలను రూపొందించుకోవడం సాధారణమైపోయింది.ఈ క్రమంలో “మనకు నచ్చిన పని మనం చేస్తున్నామా? లేక సామాజిక మాధ్యమాల అల్గారిథమ్స్‌ మన చేత చేయిస్తున్నాయా?” అనే ప్రశ్నను మనమే మనల్ని అడగాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
రీల్స్‌.. క్షణాల వ్యవధిలో కరిగిపోతున్న గంటలు
రీల్‌ నిడివి కొన్ని సెకన్లే. కానీ దాని ప్రభావం మాత్రం గంటలపాటు కొనసాగుతోంది. “ఇది చివరి వీడియో.. ఆ తర్వాత ఫోన్ పక్కన పెడతా” అని అనుకునేలోపే మరో ఆసక్తికరమైన వీడియో తెరపైకి వస్తుంది. ఆ తర్వాత ఇంకోటి.. మరొకటి.. ఇలా చూస్తుండగానే అరగంట, గంట, రెండు గంటలు కూడా గడిచిపోతున్నాయి. ఇదే షార్ట్‌ వీడియోల అసలు ఆకర్షణ. ప్రతి కొన్ని సెకన్లకోసారి కొత్త దృశ్యం, కొత్త సమాచారం, కొత్త వినోదం మెదడును నిరంతరం ఆకర్షిస్తుంది. ఫలితంగా ఒకే పనిపై ఎక్కువసేపు దృష్టి పెట్టడం కష్టమవుతోందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.గతంలో పిల్లలు వివిధ ఆన్‌లైన్‌ ఆటలకు బానిసలవుతున్నారని తల్లిదండ్రులు ఆందోళన చెందేవారు. ఇప్పుడు ఆ స్థానాన్ని రీల్స్‌, షార్ట్‌ వీడియోలు ఆక్రమిస్తున్నాయనే అభిప్రాయాలు వినిపిస్తున్నాయి. అసలు సమస్య ఆటలోనా.. వీడియోలోనా అనేది కాదు. మన చేతిలో ఉన్న తెరను మనం నియంత్రిస్తున్నామా? లేక ఆ తెరే మనల్ని నియంత్రిస్తోందా? అన్నదే కీలకం.
చౌక డేటా వెనుక భారీ డిజిటల్ భారం
నెలకు కొన్ని వందల రూపాయల రీఛార్జ్‌తో అపరిమిత డేటా లభిస్తుండటంతో డిజిటల్ వినియోగం మనకు ఎంతో చౌకగా అనిపిస్తోంది. అయితే మనం చూసే ప్రతి వీడియో వెనుక భారీ స్థాయిలో పనిచేసే నెట్‌వర్క్‌లు, సర్వర్లు, డేటా కేంద్రాలు ఉంటాయి.ప్రపంచవ్యాప్తంగా డేటా వినియోగం పెరుగుతున్న కొద్దీ డేటా కేంద్రాలకు అవసరమైన విద్యుత్‌ వినియోగం కూడా పెరుగుతోంది. అందువల్ల డిజిటల్ వినియోగం వ్యక్తిగత సమయానికే పరిమితం కాకుండా పరోక్షంగా ప్రకృతి వనరులపై కూడా ప్రభావం చూపుతోంది.
డిజిటల్ వ్యసనంతో కోల్పోతున్నది ఏమిటి?
సమయం వృథా: రోజుకు రెండు గంటలు రీల్స్‌ చూస్తే ఏడాదిలో సుమారు 730 గంటలు స్క్రీన్‌ ముందే గడిచిపోతాయి. అంటే మన జీవితంలోని విలువైన సమయం ఎంత పెద్ద మొత్తంలో తెలియకుండానే జారిపోతోందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
ఏకాగ్రతకు విఘాతం: నిరంతరం మారే దృశ్యాలు, చిన్నచిన్న సమాచార ముక్కలకు అలవాటు పడితే ఎక్కువసేపు పుస్తకం చదవడం, ఒక అంశంపై దృష్టి కేంద్రీకరించడం కష్టమవుతుంది.
ఆరోగ్యంపై ప్రభావం: ముఖ్యంగా రాత్రి వేళల్లో ఎక్కువసేపు తెరలను చూడటం నిద్రకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. దాంతో మరుసటి రోజు అలసట, పనిపై ఆసక్తి తగ్గడం వంటి సమస్యలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.
మానసిక ఒత్తిడి: సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఇతరులు చూపించే విలాసవంతమైన జీవితం చూసి, తమ నిజ జీవితాన్ని తక్కువగా అంచనా వేసుకునే పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఇది యువతలో అసంతృప్తి, ఒత్తిడికి కారణమయ్యే అవకాశం ఉంది.
మార్పు మన నుంచే మొదలవ్వాలి
పిల్లల చేతిలో ఫోన్ ఉందని వారిని మాత్రమే నిందించే ముందు పెద్దలు తమ ఫోన్ వినియోగాన్ని సమీక్షించుకోవాలి. ఇంట్లో పెద్దలే ఎప్పుడూ ఫోన్లలో మునిగిపోతే పిల్లలు కూడా అదే అలవాటును నేర్చుకుంటారు.భోజనం చేసే సమయంలో, కుటుంబ సభ్యులతో మాట్లాడేటప్పుడు, నిద్రకు ముందు “ఫోన్ వద్దు” అనే నియమాన్ని పాటించడం మంచిది. వారంలో కనీసం ఒకరోజైనా డిజిటల్ వినియోగాన్ని తగ్గించి పుస్తక పఠనం, వ్యాయామం, కుటుంబ సభ్యులతో సంభాషణ, ప్రకృతితో గడపడం వంటి కార్యక్రమాలకు సమయం కేటాయించాలి.
వైరల్ కావాల్సింది మంచి విషయాలే!
స్మార్ట్‌ఫోన్‌ కేవలం వినోద సాధనం కాదు. అది విజ్ఞానాన్ని పంచే అద్భుతమైన సాధనం కూడా. రైతులకు ఉపయోగపడే ఆధునిక సాగు పద్ధతులు, విద్యార్థులకు ఉపయోగపడే విద్యా సమాచారం, ఉద్యోగ అవకాశాలు, ప్రభుత్వ పథకాలు, రోడ్డు భద్రత, రక్తదానం, ఆరోగ్య అవగాహన వంటి విషయాలు ఎక్కువగా వైరల్ కావాలి. డేటా అయిపోతే మళ్లీ రీఛార్జ్‌ చేసుకోవచ్చు. ఫోన్ పాడైతే కొత్తది కొనవచ్చు. కానీ ఒకసారి వృథాగా గడిచిపోయిన సమయాన్ని మాత్రం తిరిగి కొనలేం.అందుకే సాంకేతికతను మన అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉపయోగించుకోవాలి. దానికి మనం బానిసలుగా మారకూడదు. వైరల్ మోజు కంటే మానవ జీవితం ఎంతో విలువైనది. మన సమయం.. మన చేతుల్లోనే ఉండాలి!
— చిర్రా శ్రీనివాస్ గౌడ్
ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్ట్
నేషనల్ కౌన్సిల్ మెంబర్, తెలంగాణ వర్కింగ్ జర్నలిస్ట్ ఫెడరేషన్
భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా
Share this article
